Dünya genelinde düzenlenen İran karşıtı protestolarda sıkça görülen “aslan ve güneş” sembollü bayrak, İran’ın 1979 İslam Devrimi öncesinde kullandığı eski ulusal bayraklardan biri. Yeşil, beyaz ve kırmızı üç renkli bu bayrakta yer alan altın renkli aslan ve güneş figürü, İran İslam Cumhuriyeti’nin mevcut bayrağından farklı olarak ülkenin tarihsel sembollerini yansıtıyor.
Her ne kadar bu bayrak çoğu zaman “Şah’ın bayrağı” olarak anılsa da, günümüzde onu kullanan tüm muhalif gruplar monarşi yanlısı değil. Birçok protestocu için bu bayrak, İran’daki mevcut teokratik rejime karşı bir sembol olarak görülüyor.
Kökeni yüzyıllar öncesine dayanıyor
Aslan ve güneş sembolü İran tarihinde oldukça eski bir geçmişe sahip. Bu figürlerin resmi olarak devlet sembolü haline gelmesi 16. yüzyılda Safevi hanedanı dönemine kadar uzanıyor. O dönemden itibaren farklı varyasyonları kullanılsa da aslan ve güneş, İran hükümdarlarının gücünü temsil eden bir sembol olarak kabul edildi.
Bu sembolün kökeninin Pers edebiyatının en önemli eserlerinden biri olan Şehname’ye dayandığı da belirtiliyor. Destanda hükümdar “İran’ın güneşi” ve “aslanı” olarak tanımlanıyor ve bu metafor zamanla devlet sembolüne dönüşüyor.
1979 devrimiyle değişti
1979’da gerçekleşen İslam Devrimi’nin ardından yeni yönetim, eski rejimi simgeleyen birçok sembolü kaldırdı. Pehlevi hanedanı ile ilişkilendirilen aslan ve güneş figürü de bu süreçte bayraktan çıkarıldı.
Yeni bayrakta ortada stilize edilmiş bir “Allah” sembolü yer alırken, kırmızı ve yeşil şeritlerin arasında Kûfi hatla yazılmış “Allahu Ekber” ifadeleri bulunuyor. Buna karşılık sürgündeki Şah yanlıları ve bazı muhalif gruplar eski bayrağı kullanmaya devam etti.
Muhalefetin ortak sembollerinden biri
Bugün İran dışında düzenlenen birçok protestoda aslan ve güneşli bayrak yeniden görülüyor. Bu sembol, yalnızca Pehlevi hanedanı destekçileri tarafından değil, farklı muhalif hareketler tarafından da kullanılabiliyor.
İran’daki muhalif gruplar arasında monarşi yanlıları olduğu gibi cumhuriyet isteyen veya farklı siyasi görüşlere sahip hareketler de bulunuyor. Buna rağmen aslan ve güneş sembolü, çoğu zaman İslam Cumhuriyeti’ne karşı muhalefetin ortak sembollerinden biri olarak görülüyor.
Uzmanlara göre bu bayrağın kullanılması her zaman monarşinin geri dönüşünü savunmak anlamına gelmiyor. Birçok kişi için bu sembol, İran’ın tarihi kimliğini ve mevcut yönetime karşı siyasi itirazı temsil ediyor.
